{"id":4410,"date":"2024-03-28T12:08:01","date_gmt":"2024-03-28T12:08:01","guid":{"rendered":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/?p=4410"},"modified":"2024-11-19T12:08:30","modified_gmt":"2024-11-19T12:08:30","slug":"mdu-nun-mu%c9%99llimi-g%c9%99nc-n%c9%99slin-ekoloji-t%c9%99rbiy%c9%99sind%c9%99-m%c9%99kt%c9%99bin-rolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/mdu-nun-mu%c9%99llimi-g%c9%99nc-n%c9%99slin-ekoloji-t%c9%99rbiy%c9%99sind%c9%99-m%c9%99kt%c9%99bin-rolu\/","title":{"rendered":"MDU-nun m\u00fc\u0259llimi: G\u0259nc n\u0259slin ekoloji t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 m\u0259kt\u0259bin rolu"},"content":{"rendered":"<p><em>T\u0259bi\u0259t Allah t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131bd\u0131r. Onu qorumaq is\u0259 bizim m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259zif\u0259mizdir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan\u0131 \u0259z\u0259li v\u0259 son be\u015fiyi olan ana t\u0259bi\u0259td\u0259n birc\u0259 anl\u0131\u011fa da t\u0259crid olunmu\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir. Ulu Z\u0259rd\u00fc\u015ft h\u0259l\u0259 \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259ll\u0259r insan h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n z\u0259ruri olan d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr\u00fcn (od, torpaq, hava, su) ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fdir. Do\u011frudan da bu d\u00f6rd \u00fcns\u00fcrd\u0259n biri olmazsa, h\u0259yat dayanar. T\u0259bi\u0259t \u00f6z\u00fc canl\u0131 bir tablodur. Onun qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rin h\u0259llini insan\u0131n t\u0259bi\u0259t\u0259 olan m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259, insan h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131nda axtarmal\u0131y\u0131q. Akademik H\u0259s\u0259n \u018fliyevin t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, \u201c\u0130nsan \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fcn ke\u015fik\u00e7isi olmal\u0131d\u0131r. \u018fks t\u0259qdird\u0259 he\u00e7 bir ba\u015fqa canl\u0131 onun haray\u0131na \u00e7atmayacaq. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259\u015fvi\u015fsiz, harays\u0131z h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7almaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 bu t\u0259bili he\u00e7 yerd\u0259n asmaq laz\u0131m deyil. O, m\u00fcasir insan\u0131n \u00fcr\u0259yidir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Son \u0259srl\u0259rin \u0259n qlobal ekoloji probleml\u0259ri Az\u0259rbaycandan da yan ke\u00e7m\u0259mi\u015fdir. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, respublikam\u0131zda bu probleml\u0259r\u0259 diqq\u0259t xeyli artm\u0131\u015f, bu m\u00f6vzuya h\u0259sr olunmu\u015f onlarla qanun, q\u0259rarlar q\u0259bul edilmi\u015f, y\u00fczl\u0259rl\u0259 konfrans, seminar v\u0259 toplant\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu g\u00fcn bu probleml\u0259rin h\u0259lli b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin, b\u00f6y\u00fckd\u0259n ki\u00e7iy\u0259 q\u0259d\u0259r ham\u0131n\u0131n bu i\u015f\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bildiyimiz kimi \u201c\u018fhalinin ekoloji t\u0259hsili v\u0259 maarifl\u0259ndirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikasinin Qanunu var. D\u00f6vl\u0259t d\u0259 t\u0259bi\u0259td\u0259n istifad\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259ti g\u00fccl\u0259ndirm\u0259yi, \u0259halinin ekoloji t\u0259rbiy\u0259sini diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlama\u011f\u0131 z\u0259ruri say\u0131r. H\u0259l\u0259 2010-cu ild\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u201cEkologiya ili\u201d elan olunmu\u015fdur. 2024-c\u00fc ilin \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u201d elan edilm\u0259si is\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir il olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u00e7ox aliml\u0259r ekoloji t\u0259hsili u\u015faqlarda ekoloji m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f sistemli bir pedaqoji f\u0259aliyy\u0259t hesab edir. \u0130nsan ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan d\u0259rk etm\u0259lidir ki, torpa\u011f\u0131n, havan\u0131n v\u0259 suyun \u00e7irkl\u0259nm\u0259si insan h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 yaradan f\u0259lak\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r v\u0259 bu bax\u0131mdan \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 onun m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, t\u0259rbiy\u0259si v\u0259 t\u0259hsilind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. U\u015faqlara ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan a\u011faclar\u0131 sevm\u0259yi, a\u011faclar\u0131n insan\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu\u011funu, m\u0259kt\u0259b v\u0259 sinif otaqlar\u0131n\u0131n t\u0259mizliyinin n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib oldu\u011fu haqda s\u00f6hb\u0259tl\u0259r aparmaqla onlara ba\u015fa salmaq laz\u0131md\u0131r ki, \u0259g\u0259r yer \u00fcz\u0259rind\u0259ki h\u0259r u\u015faq be\u015f-alt\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259k, bir-iki k\u0259p\u0259n\u0259k m\u0259hv ets\u0259, onlar\u0131n n\u0259sli k\u0259sil\u0259 bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r bir m\u0259kt\u0259bli ekoloq olmal\u0131d\u0131r. \u201cEvd\u0259 he\u00e7 n\u0259yi s\u0131nd\u0131rmaq olmad\u0131\u011f\u0131 kimi t\u0259bi\u0259td\u0259 d\u0259 he\u00e7 n\u0259yi s\u0131nd\u0131rmaq olmaz fikrini\u201d ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan m\u0259kt\u0259bliy\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Yaln\u0131z bu yolla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fchiti sa\u011flamla\u015fd\u0131ra, h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259siz ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekoloji t\u0259rbiy\u0259d\u0259 b\u0259dii s\u00f6z s\u0259n\u0259tinin rolu \u0259v\u0259zsizdir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n: 7-ci sinif Az\u0259rbaycan dili d\u0259rsliyind\u0259 veril\u0259n m\u0259tnl\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k: &nbsp;\u015eair \u018fnv\u0259r Rzan\u0131n \u201cF\u0259ryad\u201d \u015feirind\u0259 insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edil\u0259n me\u015f\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u015flar\u0131n s\u0259sini ist\u0259di \u00fcr\u0259k,<br>C\u00fcy\u00fcr m\u0259l\u0259\u015fm\u0259si d\u00fc\u015fd\u00fc k\u00f6nl\u00fcm\u0259.<br>Bir ana, bir bac\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259tit\u0259k<br>Bir me\u015f\u0259 h\u0259sr\u0259ti k\u00f6\u00e7d\u00fc k\u00f6nl\u00fcm\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyr\u0259tmi nitqimi ba\u011flad\u0131 bel\u0259?<br>B\u0259s niy\u0259 a\u011faclar k\u00f6lg\u0259 salmay\u0131b?<br>Ay aman! C\u00fcy\u00fcr\u00fc demir\u0259m h\u0259l\u0259,<br>Me\u015f\u0259nin \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259s\u0259r qalmay\u0131b!<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u0259rsliyin dig\u0259r m\u0259tnind\u0259 is\u0259 \u015eimali Qafqaz\u0131n da\u011f \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n &nbsp;&nbsp;Ma\u015fuk me\u015f\u0259l\u0259rin\u0259 insan qay\u011f\u0131s\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>A\u011faclar d\u0131rma\u015f\u0131b d\u0259c\u0259l u\u015faqt\u0259k<br>Da\u011f\u0131n zirv\u0259sin\u0259 yamacla, yolla.<br>Tama\u015fa etm\u0259y\u0259 bir c\u00fct g\u00f6z g\u0259r\u0259k<br>Me\u015f\u0259 b\u0259hs\u0259 girib g\u00f6yl\u0259, ma\u015fallah!<\/p>\n\n\n\n<p>Burdak\u0131 qu\u015flara he\u00e7 kim dem\u0259z \u201cki\u015f!\u201d<br>Bu g\u00fcn yaman qar var, yaman boran var.<br>Evd\u0259 balas\u0131n\u0131 yedizdirm\u0259mi\u015f<br>Me\u015f\u0259d\u0259 qu\u015flara d\u0259n aparan var.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259tnl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u015fagirdl\u0259r\u0259 t\u0259bi\u0259t\u0259, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin qorunmas\u0131na m\u0259h\u0259bb\u0259t hissi a\u015f\u0131lan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Onlar \u00f6yr\u0259nirl\u0259r ki, me\u015f\u0259 s\u0259rv\u0259timiz, var-d\u00f6vl\u0259timiz, m\u0259i\u015f\u0259timizin bir hiss\u0259sidir. Me\u015f\u0259 olan yerd\u0259 m\u0259hsulu y\u0131\u011fmaqla qurtarmaz, x\u0259st\u0259lik olmaz. Yer k\u00fcr\u0259sinin bu ya\u015f\u0131l k\u0259m\u0259rini birc\u0259 an t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259s\u0259k, dem\u0259k, b\u0259\u015f\u0259r d\u0259 yoxdur. Orta \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir a\u011fac g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u00fc\u00e7 adam\u0131n t\u0259n\u0259ff\u00fcs\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan miqdarda s\u0259rb\u0259st oksigen sintez edir. A\u011fac v\u0259 kol bitkil\u0259ri havan\u0131 tullant\u0131 qazlardan t\u0259mizl\u0259yir, h\u0259m d\u0259 s\u0259s v\u0259 k\u00fcy udma x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 malik olmaqla&nbsp; ziyanl\u0131 s\u0259sl\u0259ri t\u0259nziml\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni d\u0259rsliyin \u201cT\u0259bi\u0259t \u201cm\u00fch\u0259ndis\u201d l\u0259ri \u201d adl\u0131 m\u0259tnind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, boylar\u0131 c\u0259mi 2-3 sm olan termit adl\u0131 h\u0259\u015f\u0259ratlar h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 7 m olan &nbsp;m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir yuva tikirl\u0259r. \u00c7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b qurulu\u015fa malik yuvalar\u0131n h\u0259rar\u0259ti v\u0259 r\u00fctub\u0259ti eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 saxlayan ventilyasiya sistemi, labirintl\u0259ri, su kanallar\u0131 bel\u0259 var. \u018fn t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fcs\u00fc odur ki, bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m yuvalar\u0131 in\u015fa ed\u0259n termitl\u0259r tamamil\u0259 kordur. Onlar n\u0259 qurduqlar\u0131 tunell\u0259ri, n\u0259 d\u0259 ucaltd\u0131qlar\u0131 otaqlar\u0131 g\u00f6r\u0259 bilirl\u0259r. B\u0259z\u0259n canl\u0131lar\u0131n \u0259n kamili olan insana b\u0259x\u015f olunan a\u011f\u0131l bel\u0259, ki\u00e7ik h\u0259\u015f\u0259ratlara veril\u0259n instinkti izah ed\u0259 bilmir. Bu m\u0259tn vasit\u0259si il\u0259 \u015fagirdl\u0259r elmin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259rinin d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin vacibliyini d\u0259rk edirl\u0259r, bitki v\u0259 heyvanat al\u0259minin \u0259h\u0259miyy\u0259tini hiss edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd olunan&nbsp;<strong>21 mart \u2013 \u00dcmumd\u00fcnya me\u015f\u0259 g\u00fcn\u00fc<\/strong>&nbsp;ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n say\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcml\u00fcy\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanda 10&nbsp; Milli Park, 11 D\u00f6vl\u0259t T\u0259bi\u0259t Qoru\u011fu v\u0259 24 D\u00f6vl\u0259t T\u0259bi\u0259t Yasaql\u0131\u011f\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. 1925-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f ilk qoruq G\u00f6yg\u00f6l D\u00f6vl\u0259t T\u0259bi\u0259t Qoru\u011fudur. M\u0259kt\u0259blil\u0259ri bu yerl\u0259r\u0259 ekskursiyaya aparmaq h\u0259mi\u015f\u0259 faydal\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259m\u00e7inin ekoloji bilik yar\u0131\u015fmas\u0131 olan \u201cEKOERUD\u0130T\u201d adl\u0131 breyn-rinq ke\u00e7irilm\u0259si, b\u0259zi m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 \u201cT\u0259bi\u0259ti sev\u0259nl\u0259r\u201d adl\u0131 d\u0259rn\u0259kl\u0259rin&nbsp; f\u0259aliyyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si t\u0259qdir\u0259layiqdir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259kt\u0259blil\u0259r Yer k\u00fcr\u0259sini m\u00fcmk\u00fcn b\u0259lalardan qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan&nbsp; m\u0259\u015fhur insanlar\u0131 da tan\u0131mal\u0131, onlardan n\u00fcmun\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259yi bacarmal\u0131d\u0131r. Bunlardan biri Elon Maskd\u0131r. O, g\u0259l\u0259c\u0259yimiz \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259lledici hesab etdiyi sah\u0259l\u0259rd\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u0130nternet, b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 ke\u00e7id sah\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 qar\u015f\u0131 qurdu\u011fu \u201cSolariCity\u201d adl\u0131 \u015firk\u0259tin istehsal etdiyi kir\u0259mitl\u0259r g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131 elektrik enerjisin\u0259 \u00e7evirir. Yarad\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu&nbsp; \u201cTesla\u201d \u015firk\u0259tind\u0259 istehsal olunan avtomobill\u0259r t\u0259bi\u0259t dostu olub, yeni v\u0259 \u00fcst\u00fcn texnologiyalara malikdir. \u201cTesla\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn al\u0131nm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn patentl\u0259r xalqa a\u00e7\u0131qd\u0131r. R\u0259qibl\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla h\u0259r k\u0259s bu patentl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. Dig\u0259r layih\u0259l\u0259rini d\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tl\u0259 payla\u015fma\u011f\u0131 sev\u0259n Mask bunun s\u0259b\u0259bini soru\u015fanlara bel\u0259 izah edir: \u201cD\u0259likl\u0259rl\u0259 dolu g\u0259mid\u0259yik, bu g\u0259miy\u0259 su y\u0131\u011f\u0131l\u0131r. Biz h\u0259min suyu bo\u015falda bil\u0259c\u0259k dol\u00e7a yaratd\u0131q.&nbsp; Siz olsa idiniz,&nbsp; dol\u00e7an\u0131n dizayn\u0131n\u0131 payla\u015fmazd\u0131n\u0131zm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Mask\u0131n ofisinin divarlar\u0131nda iki \u015f\u0259kil var: birind\u0259 Mars planeti indi g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc \u015f\u0259kild\u0259dir, ikincisind\u0259 is\u0259 ya\u015f\u0131ll\u0131qlarla, d\u0259nizl\u0259rl\u0259 \u0259hat\u0259l\u0259nmi\u015fdir. \u201cB\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin sa\u011flam g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 sahib oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k \u00f6lm\u0259k ist\u0259yir\u0259m\u201d- dey\u0259n Mask\u0131n m\u0259qs\u0259di ya\u015f\u0131l d\u00fcnyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. M\u0259\u015fhur Amerika ekoloqu A.Leordun s\u00f6zl\u0259rini xat\u0131rlatmaq ist\u0259yir\u0259m. O, Yer k\u00fcr\u0259sini \u0259vv\u0259li v\u0259 sonu olmayan bir \u00e7aya b\u0259nz\u0259d\u0259r\u0259k g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki, insanlar bu ax\u0131na \u00e7ox ehtiyatla yana\u015fmal\u0131d\u0131rlar. Ekoloq bu probleml\u0259ri \u00f6yr\u0259n\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcn son proqnozunu bu c\u00fcr vermi\u015fdir: \u2013 \u0130nsanlar, unutmay\u0131n v\u0259 agah olun, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u201dRound river\u201d haz\u0131rda t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131ndad\u0131r, bu t\u0259hl\u00fck\u0259nin sonuncu qurban\u0131 is\u0259 b\u00fct\u00fcn canl\u0131 al\u0259m, o c\u00fcml\u0259d\u0259n sizl\u0259r olacaqs\u0131n\u0131z! Gec d\u0259 olsa<\/p>\n\n\n\n<p>t\u0259bi\u0259t\u0259, onun s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tinizi d\u0259yi\u015fin! \u018fks t\u0259qdird\u0259, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t b\u00f6y\u00fck f\u0259lak\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n a\u011f\u0131r t\u0259zadlar\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259kt\u0259blil\u0259rd\u0259 t\u0259bi\u0259t\u0259 h\u0259ssas m\u00fcnasib\u0259t yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rdi ekoloji gu\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 stendl\u0259r yarad\u0131lmas\u0131 da yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 verir. Bununla ba\u011fl\u0131 \u015f\u0259h\u0259rimizd\u0259ki bir s\u0131ra orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 olduq. 1n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 ibtidai sinif m\u00fc\u0259llim\u0259si S\u00fcnb\u00fcl Abdullayevan\u0131n sinif ota\u011f\u0131 divar r\u0259sml\u0259ri il\u0259 g\u00f6zox\u015fay\u0131r. M\u00fc\u0259llim\u0259 h\u0259m\u00e7inin &nbsp;m\u0259kt\u0259bin d\u0259hlizin\u0259 bir-birind\u0259n g\u00f6z\u0259l g\u00fcl dib\u00e7\u0259kl\u0259ri d\u00fcz\u00fcb. Bel\u0259 g\u00f6zox\u015fayan m\u0259nz\u0259r\u0259 13 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259bd\u0259 d\u0259 var. 3 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259bd\u0259 Sevinc m\u00fc\u0259llim\u0259 ekologiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra layih\u0259l\u0259rd\u0259 \u015fagirdl\u0259ri il\u0259 birg\u0259 i\u015ftirak edir. M\u00fc\u0259llim\u0259 dib\u00e7\u0259kd\u0259ki torpa\u011fa m\u00fc\u0259yy\u0259n meyv\u0259 qab\u0131qlar\u0131, t\u0259bii qidalar basd\u0131r\u0131r. Dig\u0259rin\u0259 is\u0259 plastmas \u0259\u015fyalar. M\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7dikd\u0259n sonra \u015fagirdl\u0259r\u0259 t\u0259bii qidalar\u0131n torpaqda g\u00fcbr\u0259y\u0259 \u00e7evrildiyini, plastmas \u0259\u015fyalar\u0131n is\u0259 oldu\u011fu kimi qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 t\u0259bi\u0259t\u0259 tullant\u0131lar\u0131n hans\u0131 ziyan\u0131 vurdu\u011funu \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir v\u0259 \u015fagirdl\u0259rini maarifl\u0259ndirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yax\u0131n \u0259sab\u0259l\u0259rind\u0259n &nbsp;biri pey\u011f\u0259mb\u0259rimizd\u0259n &nbsp;soru\u015fur ki, n\u0259 ed\u0259k ki, savab y\u00fck\u00fcm\u00fcz bir az da a\u011f\u0131r g\u0259lsin? Pey\u011f\u0259mb\u0259r \u018fleyhissalam cavab verir ki, \u00f6mr\u00fcn\u00fcz\u0259 bir g\u00fcn qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bils\u0259niz d\u0259 yen\u0259 a\u011fac \u0259kin, \u0259n b\u00f6y\u00fck savab ondad\u0131r. Respublikam\u0131zda \u201cH\u0259r\u0259y\u0259 bir a\u011fac \u0259k\u0259k\u201d devizi alt\u0131nda bu savab i\u015fi yerin\u0259 yetir\u0259nl\u0259r \u00e7oxdur. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>1882-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq \u201cA\u011fac g\u00fcn\u00fc\u201d Nebraska h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u015ftat\u0131n r\u0259smi bayram\u0131 kimi qeyd olunur. 1970-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq is\u0259 bu bayram \u201cYer g\u00fcn\u00fc\u201d adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Art\u0131q 30 ildir ki, d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259sind\u0259 Yer g\u00fcn\u00fc qeyd olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eagirdl\u0259rin ekoloji g\u00fcnl\u0259rin yaranma tarixini bilm\u0259l\u0259rind\u0259 fayda var. &nbsp;Bel\u0259 \u00f6n\u0259mli g\u00fcnl\u0259rin&nbsp; qeyd olunmas\u0131nda &nbsp;m\u0259qs\u0259d ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini planetimizd\u0259 olan ekoloji probleml\u0259r\u0259 c\u0259lb etm\u0259kdir. Bel\u0259 g\u00fcnl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 aprel ay\u0131n\u0131n 22-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u018ftraf M\u00fchitin M\u00fchafiz\u0259si v\u0259 Beyn\u0259lxalq Yer G\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fsas\u0131 C.Sterlinq Mortan t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulan Yer g\u00fcn\u00fcn\u00fcn bayram edilm\u0259si XIX \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259n ba\u015flay\u0131r. 1872-ci ild\u0259 C.Morton Nebraska \u015ftat\u0131n\u0131n ilin bir g\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u0259traf \u0259razinin ya\u015f\u0131lla\u015fmas\u0131na h\u0259sr edilm\u0259si t\u0259klifi il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir v\u0259 birinci a\u011fac \u0259km\u0259 g\u00fcn\u00fc milyona yax\u0131n a\u011fac \u0259kilir.<\/p>\n\n\n\n<p>26 yanvar \u2013 Beyn\u0259lxalq T\u0259miz Enerji v\u0259 Ekoloji T\u0259hsil G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu g\u00fcn, \u0259sas\u0259n, ekoloji t\u0259hsilin vacibliyi, ekoloji \u015f\u00fcurun formala\u015fmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tini diqq\u0259t\u0259 c\u0259lb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131 Rza Baqinin ekologiya himnin\u0259 yaz\u0131d\u0131\u011f\u0131 misralarla bitirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m:<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015f\u0131l-ya\u015f\u0131l me\u015f\u0259l\u0259r\u0259 sal n\u0259z\u0259r.<br>Da\u011f ba\u015f\u0131nda duman g\u0259z\u0259r, \u00e7\u0259n g\u0259z\u0259r,<br>Qoy l\u0259p\u0259siz dal\u011falans\u0131n g\u00f6y X\u0259z\u0259r,<br>\u018fsrar\u0259ngiz bir c\u0259nn\u0259ti qoruyaq!<br>Ey insanlar, t\u0259bi\u0259ti qoruyaq!<br>T\u0259bi\u0259t\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259ti qoruyaq.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u00f6n\u00fcl Ayd\u0131n<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>MDU-nun Humanitar f\u0259nl\u0259r kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, \u201c\u0259m\u0259kdar m\u00fc\u0259llim\u201d<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259bi\u0259t Allah t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131bd\u0131r. Onu qorumaq is\u0259 bizim m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259zif\u0259mizdir. Heyd\u0259r \u018fliyev, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri \u0130nsan\u0131 \u0259z\u0259li v\u0259 son be\u015fiyi olan ana t\u0259bi\u0259td\u0259n birc\u0259 anl\u0131\u011fa da t\u0259crid olunmu\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir. Ulu Z\u0259rd\u00fc\u015ft h\u0259l\u0259 \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259ll\u0259r insan h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n z\u0259ruri olan d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr\u00fcn (od, torpaq, hava, su) ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fdir. Do\u011frudan da bu [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":4411,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[4411],"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-4410","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeberler","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4410","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4410"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4412,"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4410\/revisions\/4412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/greencampus.mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}